Khái niệm “tiết kiệm mềm” (soft saving) đang trở nên phổ biến với Gen Z (nhóm người sinh từ năm 1997 đến 2012). Phương pháp này ưu tiên sự linh hoạt, cho phép người trẻ không phải lo lắng về việc trích ra một khoản cố định hàng tháng và vẫn có thể tận hưởng cuộc sống.
Nghiên cứu từ ứng dụng tiết kiệm Marygold & Co tại Anh cho thấy 38% Gen Z thừa nhận hoàn cảnh tài chính của họ thay đổi theo từng tháng. Đáng chú ý, 34% cho biết các mục tiêu tài chính cũng thay đổi hàng tháng, thường phụ thuộc vào cảm xúc. Điều này khiến các phương pháp tiết kiệm truyền thống, cứng nhắc trở nên kém hiệu quả với người trẻ, nhất là trong bối cảnh lạm phát cao và khó lường.
Ảnh: Pexels
Matthew Parden, Giám đốc điều hành của Marygold & Co, nhận định: “Thói quen tiết kiệm tại Anh đang trở nên linh hoạt hơn. Đặc biệt, những người lao động trẻ quản lý tiền bạc theo cách thích ứng với thu nhập, lối sống và động lực thay đổi, thay vì bám vào các mục tiêu cứng nhắc hàng tháng”.
Khác với việc “thắt lưng buộc bụng”, người thực hành “tiết kiệm mềm” không chi tiêu hoang phí nhưng cũng không cảm thấy tội lỗi về những niềm vui nhỏ nhặt – ví dụ như món bánh mì nướng bơ vốn thường bị gán mác là sự lãng phí của giới trẻ. Thay vào đó, họ tích lũy các khoản nhỏ thường xuyên thông qua các ứng dụng tự động làm tròn số tiền lẻ khi chi tiêu hoặc chia nhỏ tiền vào các “lọ” tiết kiệm có tên gọi cụ thể.
Mikolaj Figarski, 20 tuổi, sống tại London, là một người theo đuổi xu hướng này. Với mức lương khoảng 25.000 bảng Anh (khoảng 750 triệu đồng) mỗi năm từ công việc trợ lý tại một không gian làm việc chung, Mikolaj được trả lương hàng tuần. Anh đặt mục tiêu tiết kiệm tới 500 bảng (khoảng 15 triệu đồng) mỗi tháng, chia vào các quỹ cho tiền thuê nhà, du lịch và các mục tiêu lớn hơn như mua xe máy hay nâng cấp máy tính.
“Khái niệm tiết kiệm mềm phù hợp với lối sống của tôi. Tôi nhận lương hàng tuần, vì vậy mỗi thứ Sáu tôi chuyển một khoản nhỏ vào các quỹ khác nhau. Tôi vẫn ổn nếu phải điều chỉnh lại nguồn tiền khi cần thiết”, Mikolaj chia sẻ. Anh cho biết việc nhìn thấy các khoản tiền này tăng lên giúp anh cảm thấy mình đang kiểm soát tốt tài chính mà không quá khắt khe.
Ảnh: Pexels
Các ứng dụng tài chính phổ biến ở Anh như Plum, Moneybox hay Marygold & Co đang hỗ trợ xu hướng này bằng cách kết nối với tài khoản ngân hàng để gợi ý mức tích lũy phù hợp hoặc tự động làm tròn số và chuyển phẩn lẻ sang tài khoản tiết kiệm. Ông Parden ví von: “Bạn sẽ không thấy tiếc 37 xu lẻ, nhưng bạn sẽ nhận ra sự khác biệt khi nó trở thành 370 bảng”.
Tuy nhiên, các chuyên gia tài chính cũng đưa ra cảnh báo về mặt trái của sự tiện lợi. Eamonn Prendergast, cố vấn tài chính tại Palantir Financial Planning, cho rằng sự thuận tiện có thể sinh ra tâm lý chủ quan.
“Nếu bạn ‘cài đặt rồi quên luôn’ mà không xem xét lại mục tiêu thực sự, bạn có nguy cơ tiết kiệm quá ít và quá chậm. Cách tốt nhất là cân bằng: sử dụng tự động hóa để xây dựng kỷ luật, nhưng phải kiểm tra thường xuyên”, ông Prendergast khuyên.
Đồng quan điểm, bà Anita Wright, chuyên gia hoạch định tài chính tại Ribble Wealth Management, lưu ý rằng tự động hóa có thể gây tác dụng ngược nếu thu nhập biến động. “Một khoản làm tròn 50 bảng sẽ không đủ để chi trả cho tình huống khẩn cấp cần tới 1.500 bảng. Đừng phó mặc hoàn toàn cho công nghệ, hãy xem xét lại các khoản tiết kiệm mỗi quý”, bà Wright nhấn mạnh.
